Soğuk Yöntem Sabun İle Sıcak Yöntem Sabun Arasındaki Farklar

Sabun, yüzyıllardır cilt ve saç temizliğinde kullanılan en temel üründür. İçeriğindeki yağların taşıdığı özelliklere göre farklı işlevlere sahip olabilen sabun, kimyasal bir reaksiyon sonucu oluşur. Asit (yağ) ile alkali (kostik) bir çözeltinin bir araya gelmesi sonucunda sabun ve gliserin ortaya çıkar. Söz konusu kostik, NaOH (sodyum hidroksit), KOH (potasyum hidroksit) veya kül suyu olabilir.

Endüstriyel üretimde, sabunlaşma reaksiyonu sonrası ortaya çıkan gliserin çoğunlukla sabundan ayrıştırılarak kozmetik sektöründe kullanmak üzere değerlendirilir. Ancak gliserinin sabundan ayrılması sabuna kurutucu özelliği yükler. Çünkü gliserin cildi nemlendirmede oldukça etkili bir yan üründür. Sabunun gliserin içermemesi, cildin nemlenmesini ve hücrelerin sağlıklı şekilde yenilenmesini engeller. Bu doğrultuda doğal sabun yapımı ortaya çıkmış ve sabunun gliserinden ayrıştırılması engellenmiştir. Peki, sabun hangi yöntemle yapılır? Sıcak yöntem sabun mu, soğuk yöntem sabun mu daha iyidir?

Doğal Sabun Yaparken Hangi Yöntemler Kullanılır?

Doğal sabun yapımında kullanılan yöntemler, soğuk yöntem ve sıcak yöntemdir. Bu iki yöntem, kendi içlerinde de ayrılmaktadır. Soğuk yöntem sabunda fırın işlemi tercih edilebilir. Sıcak yöntem sabun ise günümüzde yeni nesil sıcak yöntem olarak uygulanmaktadır. Bu nedenle geleneksel ve ölçümlerin belirsiz olduğu sıcak yöntemden daha farklı ve daha avantajlı bir yöntemdir.

Soğuk yöntem ve sıcak yöntem sabunda doğru oranda yağ ve kostik kullanılıp, belli miktarda fazla yağ bırakılırsa ortaya çıkan sabun cilt için oldukça faydalı, içeriğinde vitamin ve minerallerin bulunduğu, cildi hem temizleyen hem de nemlendiren bir ürün olabilmektedir. Ancak geleneksel sıcak yöntem sabunda gliserin bulunmamaktadır. Bu konunun detayları Sıcak Yöntem Sabunda Gliserin Yok Olur Mu başlığında yer almaktadır.

Soğuk Yöntem Sabun

Soğuk yöntem sabunda yağlarla kostik bir kapta pişirilmeden birleştirilir. Katı yağ kullanılıyorsa erimesi sağlanacak kadar ısıtılır ve ortalama 40 derece gibi bir sıcaklıkta yağ ve kostik birleştirilir. Daha sonra sabunlaşma reaksiyonu gerçekleşir. Bu reaksiyon sonucunda kalıba dökülür.

Soğuk yöntem sabunda oldukça düşük (40 derece altı) sıcaklıklarda çalışıldığında jelleşme aşaması meydana gelmez. 40 derece üstünde çalışıldığında ise sabun jelleşme aşamasından geçer. Jelleşme aşamasını etkileyen başka faktörler de vardır. Bu aşamanın avantaj ve dezavantajları bulunur. Özellikle canlı renklere sahip bir sabun yapılması isteniyorsa jelleşme aşaması tercih edilmektedir. Ancak bu aşamada sabunun kabarmaması ve çatlamaması için gerekli önlemler alınmalıdır. Bunun için sabunun sıcaklığını muhafaza etmesini sağlamak ve havayla irtibatını kesmek (üzerini örtmek ya da üzerine izopropil alkol sıkmak) doğru olacaktır.

  • Fırın İşlemi Soğuk Yöntem Sabun

Soğuk yöntemle yapılan sabunun jelleşme aşamasını daha kontrollü geçirmesi için soğuk yöntem fırın işlemi de uygulanabilmektedir. Bunun için fırını 50 dereceye ayarlayıp sabun kalıbını fırına koymak ve yaklaşık 30 – 60 dakika kadar fırında bekletmek gerekir. Bu süre esnasında fırının başından ayrılmamak ve sabun kalıbının altına yağlı kağıt serili bir tepsi yerleştirmek doğru olacaktır. Ardından fırın kapatılır ve soğuyuncaya kadar sabun çıkarılmaz.

Jelleşme aşaması olsun ya da olmasın sabun kalıpta 24 saat bekletilir. Bu sürenin sonunda kalıptan çıkarılır, dilimlenir ve 4 – 6 haftalık kürleşme (curing) denilen aşamaya geçilir. Sabun 4 – 6 hafta bekletilerek iyice kuruması ve kostikten tamamen arınması sağlanır. Fırın yönteminde sabunun kuruması daha kısa sürebilmektedir. Ardından sabun kullanıma hazırdır.

AVANTAJLARI

  • Soğuk işlem sabuna şekil vermek oldukça kolaydır.
  • Artizan (sanatsal) sabun yapmak için bu yöntem tercih edilir.
  • Yapımı oldukça kısa sürer ve başında beklemeye gerek yoktur.
  • Kalıptan çıkardıktan sonra oldukça düzgün ve estetik bir görünüme sahiptir.

DEZAVANTAJLARI

  • Sabunun kullanılabilmesi için 4 – 6 haftalık kuruma sürecini tamamlaması gerekir.
  • Bazı renklendiriciler sabun kuruduktan sonra daha farklı bir renk alabilir.
  • Sabuna eklenen uçucu yağ, fazla yağ, baharat gibi malzemeler sabunla reaksiyona girebilir.
  • Kullanılan esansiyel (uçucu) yağlar sabun kuruduktan sonra hissedilmeyecek kadar azdır.
  • Sabunda küllenme gibi estetik sorunlar ortaya çıkabilir.
  • Jelleşme aşamasını kontrol altına almak gerekir.
  • Sabun yapımından sonra malzemeleri temizlemek için en az 1 gün beklenmesi gerekir.

(Soğuk yöntem doğal sabun yapımı)

 

Sıcak Yöntem Sabun

Sıcak yöntem sabunda yağlarla kostik bir kapta pişirilerek birleştirilir. Ancak bu pişirme aşamasında kullanılan sıcaklığın derecesi oldukça önemlidir. Yağların kaynamamasına ve sıcaklığın 80 dereceyi geçmemesine dikkat edilmelidir. Bunun için elektrikli tencere ya da elektrikli ocak kullanılması tavsiye edilir. Böylece sıcaklığı düşük ayarda sabit tutmak mümkün olur. Yağlarla kostik birleştikten sonra ilk sabunlaşma tamamlanır. Ardından kapak kapatılarak sabunun düşük sıcaklıkta jelleşme aşamasına ulaşması sağlanır. Bu aşamadan sonra sabuna eklenecek olan kil, bitki kurusu, baharat, uçucu yağ gibi malzemeler eklenir ve ardından kalıba dökülür. Kalıpta 24 saat bekleyen sabun, bu sürenin sonunda kalıptan çıkarılır ve dilimlere ayrılır. Daha sonra sabun kullanıma hazırdır. Ancak yine de daha sert olmasını sağlamak ve sabunun ömrünü uzatmak adına 1 – 2 hafta kadar temiz ve havadar bir yerde dinlendirilmelidir.

AVANTAJLARI

  • Sabunu dilimledikten sonra aynı gün bile kullanmak mümkündür.
  • Rüstik görünümden hoşlananlar için doğal ve el yapımı görünüme sahiptir.
  • Sabun yapımından sonra malzemeleri temizlemek için 1 gün beklemeye gerek yoktur.
  • Sabuna eklenen kil, baharat, bitki kurusu, uçucu yağ gibi malzemeler jelleşme aşamasından sonra eklendiği için daha etkili olabilmektedir.
  • Eklenen uçucu yağın kokusu aylar boyunca kalıcı olur.

DEZAVANTAJLARI

  • Yapım aşamasında, taşma ihtimaline karşın, sürekli başında durmak ve belli aralıklarla karıştırmak gerekir.
  • Kullanılan yağların özelliğine göre yapımı 5 – 6 saate kadar uzayabilmektedir.
  • Kalıba döktükten sonra pürüzsüz bir görünüm vermek oldukça zordur. Sabun içinde boşluklar oluşabilmektedir.
  • Uçucu yağı sabun çok sıcakken eklendiğinde etkisini kaybedebilmektedir.

(Sıcak yöntem doğal sabun yapımı)

 

Sıcak Yöntem Sabunda Gliserin Yok Olur Mu?

Sıcak yöntem sabunda da soğuk yöntem sabunda da gliserin yok olmaz. Gliserinin yok olduğu yöntem geleneksel sıcak yöntem sabundur.

Geleneksel sıcak yöntem sabunda kostik (kül suyu, sodyum hidroksit ya da potasyum hidroksit) miktarı hassas ölçümler yapılmayıp göz kararı kullanıldığı için son ürün olan sabunda fazla kostik kalabilmektedir. Sabunda kostiğin kalması cilt için tahriş edicidir. Bunun için geleneksel sıcak yöntemde sabundan kostik fazlasını ayrıştırmak için yapım aşamasında tuzlu su ile yıkanır. Bu işlem ise sabunun içeriğindeki fazla yağı (vitaminleri) ve yan ürün olan gliserini yok eden bir işlemdir. Bu nedenle ortaya yeterince doğal, sağlıklı ve etkili bir sabun çıkamamaktadır.

Yeni nesil sıcak yöntem doğal sabun, 80 dereceyi geçmeyen bir sıcaklıkta yapılmaktadır. Sıcak yöntemle yapılan sabundaki uçucu yağların etkileri daha fazla olabilmektedir. Ancak uygulanan sıcaklık, yağların kaynayacağı yükseklikte olmamalıdır. Aksi takdirde yağın kalitesinde bozulmalar oluşabilir.